Ήταν νύχτα, 13 Μαρτίου 1997, όταν μια σειρά από φωτεινά σημεία εμφανίστηκαν διαδοχικά στον νυχτερινό ουρανό, νοτιοδυτικά του Φοίνιξ. Χιλιάδες πολίτες τα είδαν, πολλοί τα κατέγραψαν. Φωτογραφίες, βίντεο, μαρτυρίες. Ήταν μία από τις πιο καταγεγραμμένες θεάσεις αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενων αντικειμένων στην ιστορία των ΗΠΑ.
Για τη βάση της Πολεμικής Αεροπορίας Luke, κοντά στην περιοχή, το φαινόμενο δεν αποτέλεσε έκπληξη. Η 104η Μοίρα Μαχητικών της Εθνοφρουράς του Μέριλαντ βρισκόταν εκείνη τη νύχτα στον εναέριο χώρο της περιοχής Barry M. Goldwater Range, πραγματοποιώντας νυχτερινή άσκηση. Τα αεροσκάφη A-10 είχαν απομείνει με φωτοβολίδες και τις απελευθέρωσαν καθώς ολοκλήρωναν την αποστολή τους.
Η επίσημη εξήγηση ήταν αυτή. Όμως, για όσους παρακολούθησαν το φαινόμενο εκείνη τη νύχτα, τίποτα δεν έμοιαζε με κάτι τόσο απλό. Η εικόνα στον ουρανό ήταν ανεξήγητη. Δεν έμοιαζε με φώτα που πέφτουν. Δεν άλλαζαν ταχύτητα ή κατεύθυνση. Παρέμεναν εκεί, με έναν απόκοσμο, σιωπηλό τρόπο.
Τις εβδομάδες που ακολούθησαν, οι μαρτυρίες πολλαπλασιάστηκαν. Ανθρώπους από τη Νεβάδα μέχρι το Τουσόν δήλωναν ότι είδαν ένα τριγωνικό σκάφος να περνάει πάνω από τα κεφάλια τους. Το μυστηριώδες φαινόμενο φαινόταν να διαγράφει πορεία στον ουρανό, από τα σύνορα της πολιτείας μέχρι την καρδιά της Αριζόνα.
Πολλές από αυτές τις μαρτυρίες δεν συνοδεύτηκαν από φωτογραφίες ή βίντεο. Αυτό που έχει καταγραφεί οπτικά δείχνει, σε κάθε περίπτωση, μία σειρά φώτων που φαίνεται να αιωρούνται πάνω από το όρος Sierra Estrella, νοτιοδυτικά του Φοίνιξ. Σε κάθε βίντεο, οι φωτεινές κουκίδες εξαφανίζονται καθώς περνούν πίσω από τη γραμμή του ορίζοντα — μια ένδειξη ότι βρίσκονταν σε μεγάλη απόσταση, και όχι πάνω από την πόλη.
Ωστόσο, υπήρχαν και μαρτυρίες όπως της Jan Markham από το Gilbert της Αριζόνα:
«Ο σύζυγός μου κι εγώ πετούσαμε εκείνη τη νύχτα, κοντά στο Stanfield VOR. Είδαμε καθαρά τις φωτοβολίδες στα δυτικά, αλλά υπήρχε και κάτι άλλο. Ένας σχηματισμός σε σχήμα V, που πέταξε πάνω από εμάς, σε μεγαλύτερο ύψος. Δεν έμοιαζε με φωτοβολίδες. Δεν έμοιαζε με τίποτα που έχουμε ξαναδεί».
Η φωτοβολίδα LUU-2B/B που χρησιμοποιήθηκε από τα A-10 έχει βάρος περίπου 13.5 κιλά και παράγει φωτεινότητα έως 1.8 εκατομμύρια καντέλα για 4 λεπτά. Κινείται με αλεξίπτωτο, αργά, και φωτίζει την περιοχή κάτω από αυτή. Καθώς καίγεται, το μαγνήσιο που περιέχει δίνει ένα λευκό φως, ενώ το κάψιμο της αλουμινένιας θήκης προσθέτει πορτοκαλί απόχρωση. Περίπου στη μέση της πτώσης, η μάζα της έχει μειωθεί τόσο ώστε να επιβραδύνει ακόμη περισσότερο την κάθοδό της. Λίγο πριν αγγίξει το έδαφος, ο μηχανισμός απελευθερώνει το αλεξίπτωτο, ώστε η φωτοβολίδα να σβήσει προτού προσγειωθεί.
Η απόσταση από το σημείο ρίψης μέχρι τον Φοίνιξ ήταν περίπου 70 μίλια — μια απόσταση που, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, θα μπορούσε να επιτρέψει σε ένα τέτοιο φως να φαίνεται σαν λαμπερό άστρο στον νυχτερινό ουρανό. Και πράγματι, οι υπολογισμοί φωτεινότητας δείχνουν πως από εκείνη την απόσταση, η ένταση των φώτων θα μπορούσε να κυμαίνεται από -3.2 έως -4.3 σε φαινόμενη λαμπρότητα — πιο φωτεινά από κάθε άστρο, αλλά όχι τόσο όσο η πανσέληνος.
Παρά τις μαθηματικές εξηγήσεις και την τεχνική τεκμηρίωση, πολλοί παραμένουν δύσπιστοι. Οι μαρτυρίες για τριγωνικό σχηματισμό, για αθόρυβη πτήση και για κάτι που ξεπερνούσε τα όρια του γνωστού, δεν μπορούν να αγνοηθούν τόσο εύκολα. Η μαζική φύση του φαινομένου, σε συνδυασμό με την έλλειψη σαφούς εξήγησης εκείνο το βράδυ, άνοιξε την πόρτα για ερμηνείες πέρα από τις συμβατικές.
Όποια κι αν είναι η αλήθεια, τα «Φώτα του Φοίνιξ» παραμένουν ένα από τα πιο συναρπαστικά και αινιγματικά φαινόμενα που έχουν καταγραφεί ποτέ στον σύγχρονο ουρανό. Και κάθε φορά που κάποιος τα φέρνει ξανά στο φως της δημοσιότητας, η ερώτηση επιστρέφει: Ήταν απλώς φlares; Ή μήπως ήταν κάτι πολύ πιο μεγάλο;
