Για οκτώ ημέρες τον Ιανουάριο του 1909, οι κάτοικοι του Νιου Τζέρσεϊ βίωσαν ένα κύμα αναστάτωσης, καθώς πολλαπλές αναφορές περιέγραφαν την εμφάνιση ενός αλλόκοτου και τρομακτικού πλάσματος. Το αποκαλούμενο «Διάβολος του Τζέρσεϊ» περιγράφεται ως ένα υβριδικό ον, με χαρακτηριστικά φιδιού και κεφάλι αλόγου, δερματώδη φτερά, διχαλωτή ουρά και οπλές. Παρότι οι μαρτυρίες ποικίλουν, κοινό στοιχείο όλων είναι ο έντονος τρόμος που προκάλεσε η υποτιθέμενη παρουσία του.
Οι εφημερίδες της εποχής κατέγραψαν δεκάδες μαρτυρίες, ενώ ανάμεσα στους αυτόπτες μάρτυρες αναφέρονταν ακόμη και εκπρόσωποι των αρχών – αστυνομικοί, πυροσβέστες και δημόσιοι υπάλληλοι. Σύμφωνα με τις αναφορές, το πλάσμα επιτέθηκε σε κατοικίδια, άφησε ανεξήγητα ίχνη στο χιόνι και εμφανίστηκε σε ποικίλες περιοχές της πολιτείας. Η κάλυψη αυτή καθιστά την υπόθεση του 1909 μία από τις πληρέστερα τεκμηριωμένες περιπτώσεις στον χώρο των αμερικανικών κρυπτοζωολογικών φαινομένων.
Αν και το 1909 αποτέλεσε την κορύφωση των εμφανίσεων του μυθικού όντος, η ιστορία του προηγείται κατά δεκαετίες, ίσως και αιώνες. Η πιο διαδεδομένη εκδοχή της προέλευσης του μύθου σχετίζεται με την οικογένεια Leeds, εγκατεστημένη στην περιοχή Leeds Point του Pine Barrens του Νιου Τζέρσεϊ. Εκεί, σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, μία γυναίκα γνωστή ως Μητέρα Λιντς γέννησε το 1735 ένα τέρας – τον δέκατο τρίτο της γιο, καρπό κατάρας ή μοχθηρής μεταμόρφωσης.
Ωστόσο, μια προσεκτική ματιά στα ιστορικά στοιχεία αποκαλύπτει σοβαρές ανακολουθίες. Ο Daniel Leeds, σημαντική μορφή της περιοχής και γνωστός εκδότης αλμανάκ, είχε ήδη αποβιώσει το 1720 – δεκαπέντε χρόνια πριν από την υποτιθέμενη «γέννηση» του πλάσματος. Επιπλέον, η μυστηριώδης "Deborah Smith" που αναφέρεται στη λαογραφία δεν φαίνεται να υπήρξε ποτέ, ούτε συνδέεται με την οικογένεια Leeds. Αντιθέτως, οι σύζυγοι του Daniel Leeds ήταν η Ann Stacy και στη συνέχεια η Dorothy Young.
Ο καθηγητής Fred R. MacFadden, Jr. του Coppin State University ανέδειξε αυτές τις ανακρίβειες, επισημαίνοντας ότι η πρώτη έντυπη αναφορά σε έναν «διάβολο» στην περιοχή χρονολογείται στο 1735 και γίνεται μόνο γενική αναφορά στην κομητεία Burlington, χωρίς άμεση σύνδεση με την οικογένεια Leeds. Η πολιτική και θρησκευτική αντιπαλότητα που περιέβαλε τον Daniel Leeds – ένας πιστός βασιλόφρων, πρώην Κουάκερος που έγινε Επισκοπικός – φαίνεται πως συνέβαλε στη δαιμονοποίηση του ονόματός του και, τελικά, στην ταύτισή του με μια φανταστική απειλή.
Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, οι περισσότερες αναφορές στο πλάσμα το αποκαλούσαν ακόμη «Διάβολο του Leeds». Μόνο από το 1909 και έπειτα υιοθετήθηκε ευρέως ο όρος «Διάβολος του Τζέρσεϋ».
Το 1909, παράλληλα με το κύμα αναφορών, μια φάρσα φέρεται να αναβίωσε ή ενίσχυσε την υστερία. Σε ιδιωτικό μουσείο της Φιλαδέλφειας, ένα καγκουρό είχε «μεταμφιεστεί» σε τέρας, με δερμάτινα φτερά και έναν βοηθό να το ωθεί για να πηδήξει μπροστά στο κοινό. Αν και η ακριβής ημερομηνία της έκθεσης δεν έχει επαληθευτεί, υπάρχουν ενδείξεις ότι δεν προκάλεσε το φαινόμενο, αλλά μάλλον επιχείρησε να το εκμεταλλευτεί.
Ορισμένοι ερευνητές, όπως ο Joe Nickell, πρότειναν φυσικές εξηγήσεις. Πουλιά όπως ο γερανός Sandhill ή η κουκουβάγια αχυρώνα έχουν αναφερθεί ως πιθανές εσφαλμένες ταυτοποιήσεις. Τα μεγάλα πτηνά θα μπορούσαν, με τη βοήθεια της φαντασίας και της προϋπάρχουσας φήμης του μύθου, να εξηγούν κάποιες από τις μαρτυρίες. Παρόλα αυτά, η συσχέτιση παραμένει υποθετική, και η τελική ερμηνεία παραμένει ασαφής.
Όπως σε κάθε λαϊκή παράδοση, έτσι και στην περίπτωση του Διαβόλου του Τζέρσεϋ, οι αφηγήσεις ποικίλλουν σε αξιοπιστία και λεπτομέρεια. Για παράδειγμα, η γνωστή μαρτυρία του οδηγού ταξί το 1927, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι το πλάσμα προσγειώθηκε στο αυτοκίνητό του και το ταρακούνησε βίαια, δεν μπορεί να επαληθευτεί. Ίσως επρόκειτο για φάρσα, παρεξήγηση ή κατασκευασμένη ιστορία. Και αυτή η αβεβαιότητα χαρακτηρίζει την πλειοψηφία των μαρτυριών.
Αυτό που μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα είναι ότι ο Διάβολος του Τζέρσεϋ αποτελεί ένα από τα πιο ανθεκτικά και συναρπαστικά στοιχεία της αμερικανικής λαογραφίας. Παρά την απουσία αδιάσειστων αποδείξεων, ο μύθος παραμένει ζωντανός.
